Dodaj do ulubionych
Spotkanie z nauką II
   Witam serdecznie w drugim Spotkaniu z Nauką. Proszę zająć wygodne miejsca, za chwilę zaczynamy. W tym odcinku skupimy się na życiu, a konkretnie na dwóch życiodajnych płynach: krwi i wodzie. Podejdziemy do nich od tej strony, od której najmniej się spodziewacie. A jakie zadziwiające rzeczy postaramy się dziś uczynić? Między innymi sprawdzimy czy nasi rodzicie są rzeczywiście naszymi rodzicami a także postaramy się rozwiązać problem ze źródłem energii, z którym będą się borykać nasze wnuki. Poza tym będzie dużo lania wody i upuszczania krwi. Zainteresowani?

I - Krew

   Krew płynie u każdego z nas (choć pewnie znajdą się wyjątki :) w żyłach i tętnicach. To ten lepki, czerwony płyn. To on dostarcza organizmowi tlenu, którym oddychamy, to on dostarcza składniki odżywcze, odprowadza szkodliwe reszki przemiany materii a także uczestniczy w reakcjach obronnych organizmu podczas choroby. Nie będę w tym momencie bredził o żadnych osoczach ani krwinkach, o których i tak nie mam pojęcia, ale zajmę się o wiele ciekawszym aspektem obecności krwi w naszym organizmie. W każdym (uogólniając) z nas płynie krew różniąca się właściwościami. Te właściwości określa tak zwana grupa krwi, z którą już na pewno kiedyś się spotkaliście. Są cztery grupy krwi: 0 (zero, choć czasami spotyka się nazwę O), A, B oraz AB. Poza tym grupę krwi charakteryzuje jeszcze szereg pobocznych współczynników, równie ważnych, na przykład Rh (plus lub minus), ważny przy transfuzji krwi czy HLA, który warunkuje przyjęcie się przeszczepu. Około 85% ludzi rasy białej posiada Rh+. Ale skupmy się na grupach krwi. W Polsce około 39% ludności posiada krew grupy A, 34% grupy 0, 19% grupy B i tylko 8% grupy AB. Grupy krwi są uwarunkowane genetycznie, a przez to dziedziczne. I tu przechodzimy do setna sprawy: skoro grupy krwi są dziedziczne, to bez badania możemy sprawdzić jaką grupę krwi możemy mieć znając grupy krwi naszych rodziców. To do dzieła. Oto tabelka dziedziczenia grup krwi w układzie AB0:

RodziceDzieci
0 & 00
0 & A0 lub A
0 & B0 lub B
A & A0 lub A
B & B0 lub B
A & B0 lub A lub B lub AB
0 & ABA lub B
A & ABA lub B lub AB
B & ABA lub B lub AB
AB & ABA lub B lub AB

   Oczywiście znając własną grupę krwi można zadziałać w drugą stronę i ... sprawdzić własnych rodziców! To wydaje się o wiele bardziej ciekawe. I pamiętajcie: robicie to na własną odpowiedzialność (bo może się zdarzyć, że nie będzie się zgadzało, a wtedy ...).
   Krew to życie, ale krew może przynieść także śmierć. Konflikty przy transfuzji, odrzucone przeszczepy ... Nadmierna utrata krwi także może prowadzić do śmierci. A jednym ze sposobów działania w przypadku krwotoku jest obfite picie płynów, które organizm automatycznie włączy do krwioobiegu. Najlepiej aby płynem tym była woda (i to nazywa się elastyczne przejście z tematu do tematu) ...

II - Woda

   Woda obok atmosfery warunkuje istnienie życia na naszej planecie, zajmując aż trzy czwarte jej powierzchni (w postaci ciekłej lub stałej) i ponad 1,4 miliarda kilometrów sześciennych objętości. Jest jej tak dużo, że nie sposób tego wykorzystać. Choć na lądzie ciągle są miejsca nie zbadane przez człowieka to pomału zaczyna brakować dla ludzi miejsca. Futuryści roztaczają bajkowe wizje o podwodnych koloniach, które w przyszłości zapewne staną się rzeczywistością.
   Niedawno rosyjskim naukowcom udało się stworzyć wodę w proszku. Mają tylko jeden problem: nie wiedzą w czym ją rozpuścić. A tak na poważnie to z większym problemem będą borykać się nasze wnuki. W końcu przecież skończą się (a masło zmaśli) naturalne zasoby węgla i ropy naftowej a wtedy światowa energetyka stanie nad przepaścią. Obok wielu przyszłościowych rozwiązań, łącznie z wejściem w erę wodoru (woda to tlenek wodoru) na znalezienie źródeł energii najprostszym wydaje się wykorzystanie wody. Obecnie istnieje wiele elektrowni wodnych (a skoro jesteśmy przy elektrowniach to czy wiecie że Polska jako jedyny kraj Europy [nie licząc państw pokroju Monako] nie posiada elektrowni atomowej?), a w przyszłości musi ich powstać jeszcze więcej. A dlaczego woda? Bo jest to niewyczerpywalne (odnawialne) źródło energii! Obecnie na świecie elektrownie wodne stanowią około 16% wszystkich elektrowni (reszta to elektrownie cieplne, które w przyszłości całkowicie odejdą w zapomnienie i jądrowe).
   Budowa każdej elektrowni opiera się o ten sam schemat: uogólniając jest to turbina napędzająca generator, który wytwarza prąd. Turbinę natomiast może napędzać para wodna (w elektrowniach cieplnych i jądrowych) oraz sama woda (w hydroelektrowniach). Istnieją oczywiście jeszcze geotermiczne, słoneczne i wiatrowe, ale stanowią nieznaczny odsetek wszystkich elektrowni. Do ciekawszych elektrowni wykorzystujących wodę należą elektrownie maretermiczne i maremotoryczne oraz pływowe. Te pierwsze wykorzystują różnicę temperatur w warstwach wody morskiej a te drugie energię fal i prądów morskich. Elektrownie pływowe korzystają z oceanicznych przypływów i odpływów. Jednak typowa elektrownia wodna wykorzystuje przeważnie energię potencjalną wody zgromadzonej w zbiorniku. Energia ta zamieniana jest na energię kinetyczną spływającej wody, która napędza turbinę. Z kolei energia mechaniczna turbiny zamieniana jest w generatorze na energię elektryczną.
   Jeśli nie spojrzymy na wodę okiem technika to dojrzymy piękne i niebezpieczne twory natury: oceany, morza, rzeki, jeziora, wodospady i inne dziwy. Największy ziemski wodospad to Salto Angel w Wenezueli (1054 metrów wysokości), najdłuższa rzeka to Nil (6671 kilometrów), największe jezioro to ... Morze Kaspijskie (376 kilometrów kwadratowych i ciągle się zmienia), najgłębsze jezioro to Bajkał (1620 metrów). Takie zwykłe H2O a ile radości ...

III - Bonus

   W latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia uczeni przeprowadzili badania sekwencji DNA różnych grup ludzi. Miało to na celu odnalezienie naszego wspólnego przodka (DNA jest dziedziczne i cofając się po tym łańcuchu w czasie można odnaleźć osobnika, od którego wszystko się zaczęło). Badania te wykazały iż naszym przodkiem (z rodziny Homo Sapiens), prababką nas wszystkich jest jedna, jedyna kobieta, która żyła w Afryce około 200 tysięcy lat temu ...



© 2003-2007 by Ecnelis