Dodaj do ulubionych
Spotkanie z nauką VI
   Napiszę krótko: po raz szósty macie okazję wtłoczyć do swoich łepetynek odrobinę wiedzy, podanej amatorsko i ogólnikowo bez zbędnego mieszania naukowymi terminami, której posiadanie jest sprawą dyskusyjną. A aby dzisiaj było troszeczkę inaczej nie napiszę o czym będzie ...

I - KHK (krótka historia kalendarza)

   Gdy ludzkość weszła na wyższy poziom cywilizacyjny i zajęła się rolnictwem konieczne stało się zapisywanie ważnych wydarzeń, takich jak na przykład terminów zasiewów. Ta potrzeba pchnęła naszych przodków do wynalezienia takiego czudodziwa (to takie typowo wiejskie słowo, określające jakąś dziwną i niewyjaśnioną rzecz) jak kalendarz. Początkowo było z tym sporo problemów, ponieważ liczba dni w roku nie jest liczbą całkowitą. Jednak stopniowo sobie z tym radzono. Egipcjanie stworzyli kalendarz, w którym rok miał 12 miesięcy po 30 dni i kończył się pięcioma dniami świąt, podczas których czas jakby stał w miejscu. W tym samym czasie na drugiej półkuli Majowie mieli kalendarz dzielący rok na 18 miesięcy po dwadzieścia dni i 5 dni dodatkowych. W obu przypadkach rok miał 365 dni. A że rok trwa w rzeczywistości o jedną czwartą dnia więcej (konkretnie: 365,2422 dni) egipski kalendarz z czasem obrastał w coraz większy poślizg. Znacznie naprawił to niedopatrzenie kalendarz juliański wprowadzony przez Juliusza Cezara w 46 roku przed naszą erą. Różnica między nim a egipskim polegała głównie na tym iż co cztery lata rok miał 366 dni. Aby zlikwidować błąd z kalendarza egipskiego dodano do roku dwa miesiące i 29 dni do lutego. Rok 46 p.n.e. trwał aż 455 dni i był najdłuższym rokiem w historii ludzkości. Normalny rok juliański miał średnio 365,25 dnia. To z kolei dało roczny błąd w postaci 11 minut i 14 sekund, co na przestrzeni 128 lat kumulowało się w calutki dzień. Opamiętano się w XVI, kiedy to w niepamięć poszło już 10 dni a wiosenne przesilenie wypadło 11 marca. To doprowadziło do kolejnej reformy kalendarza, którą w 1582 roku przeprowadził papież Grzegorz XIII. W roku tym po dniu 4 października był od razu 15 października, co wywołało liczne protesty. Rok 1582 miał w ten sposób tylko 355 dni, będąc najkrótszym rokiem w historii. Druga zmiana polegała na zlikwidowaniu lat przestępnych wypadających na koniec wieku, wyłączając te podzielne przez cztery. Tak oto rok 2000 był rokiem przestępnym, ale lata 2100, 2200 i 2300 już takie nie będą. Co ciekawe kalendarz gregoriański wprowadzono w Polsce już w roku 1582. Rosjanie wcielili go na stałe do użytku dopiero po rewolucji w 1917 roku. Obecnie kalendarz gregoriański używany jest w większości krajów świata. W międzyczasie jednak próbowano stworzyć dla niego alternatywę. We Francji próba ta zakończyła się stworzeniem przerażającego tworu, którego dobrym bratem bliźniakiem był układ metryczny. Oczywiście wszystkiemu pomogła rewolucja. Francuski kalendarz rewolucyjny wystartował 22 września (hej, to dzisiaj ... to znaczy kiedy piszę te słowa) 1792 roku a dzień ten uznano pierwszym dniem I roku nowej ery. Rok miał bardzo oryginalny podział: 12 miesięcy po 30 dni i na koniec pięć lub sześć dni dodatkowych. Miesiące nazwano za to dość wymyślnie, np. frimaire, germinal czy fructidor. Oberwało się także dniom tygodnia, których było dziesięć. Gdyby przetłumaczyć je na polski byłoby to mniej więcej coś takiego: pierwodzień, wtorodzień i inne paskudztwa. Kalendarz rewolucyjny w jego XII roku zniósł Napoleon, u nas był wtedy rok 1804. Jak na razie kalendarz gregoriański sprawdza się całkiem sprawnie a jego dokładność reguluje się precyzyjną operacją jaką jest dodanie co pewien czas do 31 grudnia jednej sekundy. Na szczęście to już nie nasze zmartwienie ...

II - ZWL (Ziemia w liczbach)

   Wszyscy żyjemy sobie na planecie zwanej Ziemią. Wypadałoby wiedzieć o niej trochę więcej niż tylko tyle, że jest w miarę okrągła i kręci się wokół gwiazdy zwanej Słońcem. W uzupełnieniu wiedzy pomoże parę liczb:

Powierzchnia: 509 600 000 kilometrów kwadratowych
Powierzchnia lądów: 148 116 000 kilometrów kwadratowych
Średnia wysokość lądów: 880 metrów
Obwód na równiku: 40 076 kilometrów
Promień równikowy: 6 378 kilometrów
Objętość: 108 000 000 000 kilometrów sześciennych
Średnia gęstość: 5,52 gramów na centymetr sześcienny
Średnia odległość od Śłońca: 150 000 000 kilometrów
Czas obrotu wokół własnej osi: 23 godziny, 56 minut i 4 sekundy
Czas obiegu wokół Śłońca: 365 dni, 6 godzin, 14 minut i 24 sekundy

Najgłębszy ...
rów oceaniczny: 11 022 metry (głębia Witjas w Rowie Mariańskim)
depresja: - 403 metry (Morze Martwe)
miejsce na obszarze lądowym: - 1165 metrów (Jezioro Bajkał)
Najwyższa ...
góra: 8848 metrów nad poziomem morza (Mount Everest)
góra o wysokości względnej: 12 867 metrów (Chimboraco, Ekwador)

Dlaczego nie podałem liczby ludności? Bo my tak naprawdę w tym wszystkim się nie liczymy ...

III - Bonus

   Zapewne wiecie iż dźwięk rozchodzi się z prędkością około 330 m/s. Być może nie wiecie do czego może przydać wam się ta informacja i wydaje się ona zupełnie zbędna. Nie jest tak jeśli zbliża się do was burza, bo dzięki tej informacji, umiejętności liczenia sekund i dzielenia liczb możemy na bieżąco mierzyć jak blisko jest burza. Liczymy tą odległość obserwując pioruny i licząc czas między błyskiem a grzmotem. Każde trzy sekundy to jeden kilometr odległości. Sprawdźcie sami - to naprawdę działa!!



© 2003-2007 by Ecnelis